Afbraak van de hoek Severenplein/Ambyerstraat Noord

Uit Amiepedia
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Foto genomen bij aanvang van de sloop in 2008

In 2008 werd in een week tijd de hoek Severenplein / Ambyerstraat Noord (Ambyerstraat Noord 23 t/m 35) afgebroken. Na pak ‘m beet 80 jaren moest het karakteristieke huizenblok wijken voor nieuwbouw, eindelijk kreeg Amby haar zwaar bevochten supermarkt. In dit artikel zoomen we in op de panden en haar bewoners vanaf de eerste steenlegging tot aan de puinhopen in 2008.

Luchtfoto uit 1982 van de hoek Severenplein/Ambyerstraat Noord met huisnummering.

De jaren 1920: Hoe het begon

Rond 1920 lag er nog een groot “open” stuk grond aan de Ambyerstraat tussen de woningen van Van Aubel en de Severensteeg. Op onderstaand kaartje is dit geel gekleurd. Deze grond was in gebruik als moostem (moestuin) en hoorde bij de woning die op de hoek Severensteeg/Dorpstraat lag. In korte tijd wordt dit stukje Dorpstraat bebouwd met verschillende “herenhuizen”. Wellicht heeft het met de florerende economie te maken in de jaren 1920, ook wel de roaring twenties genoemd.

Uitsnede van de topografische kaart van Amby uit ca. 1920. Het kruispunt met de kerk is aan de benedenkant duidelijk herkenbaar. Geel gekleurd is het “open veld” aan de Ambyerstraat Noord waar toen nog geen woningen stonden. Laat je niet verwarren door de aanduiding Tienschuur aan de rechterzijde. Deze ligt, uiteraard, aan de Hagenstraat niet aan de Longinastraat, maar is op deze kaart foutief aangegeven.

1925-1929: De woningen schieten uit de grond

In 1925 besluiten de toenmalige grondeigenaren, de smid Joannes Godefridus Custers en zijn vrouw Maria Sophia Lucassen, om de grond te verkopen als bouwgrond. De grond wordt opgesplitst in bouwkavels. De middelste kavel wordt hetzelfde jaar al verkocht en bebouwd door de ‘’R.K. verbruikersvereeniging De Ster’’ (nummer 25). Het begin is gemaakt. Het jaar erop, in 1926, bouwt slager Habets zijn slagerij met woning (nummer 23). Dan gaat het snel. Nummer 29 wordt in de winter van 1926-1927 opgeleverd, gevolgd door Ambyerstraat Noord 33 welk in 1928 klaar is. De bouw gaat door. In de winter van 1928-1929 wordt gebouwd aan nummer 31 en 33. Iets verderop, daar waar nu het Severenplein ligt, worden eveneens woningen opgericht. In amper vijf jaar is een open stuk grond aan de Ambyerstraat vol gebouwd.

Juli 1928. Aan de linkerkant zien we de huurwoningen van dhr. Van Aubel. Daarachter slagerij Habets, kruidenierswinkel De Ster, nummer 29 en 33. Nummer 31 en 35 zijn dan nog nét niet gebouwd, maar op deze foto met zwarte lijnen ingetekend. (klik op foto voor vergroting)

Ambyerstraat Noord 23

In 1926 wordt het pand van slagerij Habets opgeleverd. De eerste bewoners waren Laurens Habets en Maria Jacobs. In het artikel over de slagerij lees je veel meer over deze winkel.In 1954 komt het pand op naam van de zoon Eduard en schoondochter Maria te staan. Zij zetten de zaak voort. Het pand komt vervolgens in handen van het echtpaar Pluymaeckers-Snel, die hier een chemische stomerij beginnen. Na hun vertrek, begin 2000 tot aan de sloop in 2008, heeft de winkel leeggestaan.

Ambyerstraat Noord 25

Poging tot inbraak bij “de Ster” in 1931

De R.K. Verbruikersvereeniging De Ster richtte in 1925 de kruidenierswinkel op. Over de beginjaren hiervan is weinig bekend. De eerste bewoners van het pand zijn mogelijk het echtpaar Lardinois-Smeets, maar dat is niet met zekerheid te zeggen. De coöperatieve verbruikersvereniging bleef eigenaar tot 1966 toen Karel Aarts het pand met winkel kocht. Later zullen John en Rosy Lipsch de zaak runnen. Zij probeerden zo goed als dat kon mee te gaan met de nieuwe tijd, maar zaten met ruimtegebrek en konden uiteindelijk geen kant meer op. De tuin tussen het winkelpand en Ambyerstraat Noord 29 was in de jaren 1970 inmiddels al bebouwd met winkelruimte. Dit leidde noodgedwongen tot “efficiënt ruimtegebruik”: het kantoor zat in de kelder, de gang werd gebruikt voor de rolcontainers en achter de rekken met groenteconserven stond een stoel voor het personeel om even te pauzeren. John en Rosy hebben de zaak gehad totdat ook zij vertrokken vanwege de sloopplannen. Karel Aarts is overigens altijd boven de winkel blijven wonen.

Ambyerstraat Noord 29

In 1926 werd het woonhuis aan Dorpstraat 29 (Ambyerstraat Noord 29) opgeleverd en bewoond door Johannes Jacobus Minten, getrouwd met Maria Anna Janssens. Hij was geboren in Meerlo en zij in Roermond. Toch waren het geen vreemden in Amby. Minten was immers rector geweest op het internaat Severen, waar hij zich vooral heeft toegelegd op onderhoud van het park. Zijn beroep was dan ook “tuinbaas”. Als vijftiger vestigde hij zich met zijn gezin, bestaande uit 9 kinderen, in het nieuwe huis aan de Dorpstraat waar hij van zijn oude dag kon genieten. In 1929 trok voor korte tijd ook nog zijn schoonzoon Vossen bij hem in, die in afwachting was van de oplevering van een eigen woning: het buurpand Dorpstraat 31. Drie van de dochters waren winkeljuffrouw van beroep. Mogelijk waren ze dit bij de buren, “De Ster”.

Frans was een zoon van het gezin Minten-Janssens en had net als zijn vader het tuinieren in zijn bloed zitten, blijkens deze advertentie uit de jaren 1930.
In 1946 trekt de harmonie uit om haar jubilarissen te huldigen. Op de achtergrond (van rechts naar links) nummer 31, 29, 25 en 23.

Nadat in de oorlogsjaren vader Minten overlijdt komt het pand in eigendom van de kinderen Minten. Moeder mag er blijven wonen totdat in 1961 het pand op naam komt te staan van dochter Elisabeth Maria Josephina Minten, getrouwd met Philippus ’s Gravemade. Na het overlijden van haar echtgenoot zal mevrouw ’s Gravemade nog lang blijven wonen in het huis waarin zij opgroeide, tot ca. 2000. Na haar overlijden komt het pand in eigendom van haar kinderen, die het pand drastisch verbouwen tot winkelpand met bovenwoning. In de winkel komt al snel een kinderkledingzaak, Bibi Kids, maar het woongedeelte zal onbewoond blijven vanwege de sloopplannen t.b.v. de nieuwe supermarkt.

Ambyerstraat Noord 31

In de winter van 1928/1929 wordt het buurpand tussen nummer 29 en 33 bebouwd. Op nummer 31 komt het kersverse echtpaar Leo Vossen getrouwd met Maria Anna Josephina Minten, de dochter van het gezin Minten, wonende op nummer 29. Zij krijgen geen kinderen en hierdoor was er ruimte om in 1936 een kamer te verhuren aan Claassens, ‘’teekenaar’’ van beroep. De zware economische depressie van de jaren 1930 hebben vast en zeker meegespeeld bij het besluit om een “kostganger” in huis te nemen. Dat er een goede verstandhouding was tussen beide buren blijkt wel uit het feit dat er tot in de jaren 1980 een luik zat tussen beide huizen, dat van beide kanten kon worden open geschoven om even gezellig een praatje te maken!

Leo Vossen was werkzaam bij de ENCI waar hij in 1955 zijn 25 jarig jubileum vierde.

In juni 1954 werd een stuk grond van de achterliggende akker bijgekocht, samen met nummer 29. Hierdoor werd de tuin vergroot en kregen beide tuinen een L-vorm. In 1984 wordt het pand verkocht aan Peter Bastings en Nicole Fey. Zij blijven hier met hun drie dochters wonen tot begin 2000. Na hun vertrek wordt het pand, zoals alle vrijkomende panden, tijdelijk verhuurd als “anti-kraak”. Voor diegene met een oog voor architectuur is de bouwstijl van nummer 29 en 31 opvallend. Omringende panden uit dezelfde periode, of zelfs jonger, (zoals nummer 25, 33 en 35) zijn in een traditionele stijl gebouwd: hoge plafonds, hoge ramen en mansardekap. Er zijn veel verticale lijnen, dat imponeert. Daarnaast veel oog voor detail, glas in lood, hardstenen vensterbanken, een houten dakgoot met bewerkte houten “klosjes” en fraai metselwerk (o.a. een zogenaamde hanenkam boven de gevelopeningen). De panden 29 en 31 hebben dit allemaal niet. Zij hebben lagere plafonds, zijn meer “horizontaal” georiënteerd, hebben een “simpel” zadeldak met ruime oversteek en geen hardsteen of glas in lood. Zij zijn gebouwd in een veel zakelijker, simpeler, “rechter” stijl. Geen poespas, maar primaire vormen. De invloed va de “Art Deco”-periode spat er vanaf. Qua tijd is dit volkomen logisch, want in deze jaren kwam de Art Deco enorm tot bloei. Opvallend is dat deze destijds moderne stijl in een dorp als Amby werd omarmd. Dat deze nieuwe stijl niet door iedereen werd gewaardeerd blijkt wel uit het feit dat er nog een aantal jaren, zoals gezegd, veel huizen in een traditionelere stijl zijn gebouwd.

Ambyerstraat Noord 33

In 1942 overleed moeder Maria Catharina Costongs-Koekkelkoren, zij woonde in het pand Dorpstraat 33.

In 1927 werd de woning Ambyerstraat Noord 33 gebouwd door Joannes Wilhelmus Costongs, boekhouder van beroep. De familie Costongs woonde oorspronkelijk dichter bij de kerk in één van de huurhuizen van Van Aubel, rond frituur “ ’t Amies Frietsje” gelegen. Nadat Joannes Wilhelmus trouwde met Anna Maria Mommers gingen zij in het spiksplinternieuwe huis Dorpstraat 33 wonen, samen met zijn moeder Maria Catharina Koekkelkoren. Lange tijd blijft de woning in hun bezit. Zij hadden geen kinderen. In 1973 komt het huis in handen van twee nichtjes Elisabeth en Rosalina Mommers, twee ongehuwde zussen uit Wyck. Weduwe Costongs-Mommers had toen wel nog het vruchtgebruik en mocht er blijven wonen tot aan haar dood. In 1983 wordt het huis aangekocht door Alphons en Fieke Damoiseaux- Gootjes met hun twee dochters. Hun zoon zou hier later geboren worden. In 1989 werd het pand grondig verbouwd, maar met behoud van de charme van het pand. In maart 2003 kwam ook voor de familie Damoiseaux het moment om te verhuizen, en wel naar Meerssen. Het huis werd vanaf dat moment tijdelijk verhuurd. Dat deze huurders niet al te zachtzinnig met hun nieuwe onderkomen omgingen, bleek wel uit het feit dat het glas in lood boven de deur binnen enkele weken al kapot was. Ook stond er regelmatig politie op de stoep om de orde te handhaven en de tuin was een wildernis. De familie Damoiseaux zag dit met lede ogen aan. Uiteindelijk kwam het pand helemaal leeg te staan, even voor de sloop in 2008. In dat jaar werd met carnaval dit pand en dat van de buren symbolisch gekraakt door de oudbewoners Bastings en Damoiseaux. Een groot laken sierde de gevel, waar op carnavaleske wijze de hele gang van zaken rondom het supermarktbeleid in Amby op de hak werd genomen. Het was een laatste “afscheidsgroet” voordat definitief de sloopkogel door de woningen ging.

overlijdensadvertentie van dhr. Costongs uit 1958
In 1958 overleed op veel te jonge leeftijd van 59 jaar dhr. Costongs. Hij was werkzaam bij Kalse en Wald (groothandel in lederwaren), maar blijkens dit artikel daarnaast ook heel actief bij RKASV. Overigens staat in dit artikel vermeld dat hij 54 jaar was bij zijn overlijden, dat is een foutje.

Ambyerstraat Noord 35

Ambyerstraat Noord 35 lag op de hoek van het Severenplein en de Ambyerstraat Noord. In eerste instantie was dit gebouwd door de gebroeders Mathijs Hubertus en Joannes Wilhelmus Koekkelkoren. Hun zus was Maria Catharina Koekkelkoren (de moeder van Joannes Wilhelmus Costongs), die naast hen woonde op nummer 33. De familie Koekkelkoren was afkomstig van het Brickenhuys en bouwde het pand in de winter van 1928/1929. In 1942 komt het pand in eigendom van de buurman, dhr. Costongs. Waarschijnlijk verhuurt hij het pand in die jaren. In 1953 wordt het verkocht aan de gezusters Marie en Christine Smeets. De gezusters Smeets waren in Amby “wereldberoemd” vanwege hun kookkunsten op feesten partijen. In hun grote moestuin (later Severenplein) kweekten ze de groenten voor hun fameuze kawsjotel en andere lekkernijen. Na het overlijden van Marie bleef Christien achter in het grote huis. Ze leidde hier een ietwat teruggetrokken leven totdat ook zij kwam te overlijden midden jaren 1990. Hierna werd het pand verkocht aan dhr. Leon Schillings en zijn vrouw, die het pand grondig verbouwden en er een drogisterij (“de Etos”) in startten. Hiervoor werd de begane grond verbouwd tot winkel en werd de bovenverdieping naar achteren uitgebouwd. Maar ook dit pand kon niet ontkomen aan de sloopkogel. Het enige dat resteert is de oude originele voordeur die tegenwoordig een plaatsje heeft gekregen in de woning Ambyerstraat Noord 54.

Ambyerstraat Noord met zicht op Severenplein in 1970
“Annonce” van de vader van Marie en Christine Smeets, Wijnandus Renerus Smeets. Als adres staat Dorpstraat 35. Het is niet zeker of de vader hier woonde of dat het enkel het correspondentieadres betrof.

2008: de beuk erin

In 2008 was de keuze voor de supermarktlocatie gemaakt en was er geen weg terug. De oude huizen moesten wijken voor de “vooruitgang”. Er kwamen een nieuwe supermarkt, winkels en appartementen: het Wooncomplex Martin Lamkincour. In rap tempo werden de oude woningen met de grond gelijk gemaakt. De foto’s spreken voor zich.

Sloop van de hoek Ambyerstraat Noord / Severenplein
Foto's sloop Etos
Foto's sloopterrein na afbraak van de woningen