Bevrijding van Amby

Uit Amiepedia
Ga naar: navigatie, zoeken

In september 1944 hangt de spanning in de lucht… Nederland is al ruim 4 jaar bezet maar daar komt een einde aan. De bevrijding van Amby stond er aan te komen. Al lange tijd gonst het van de geruchten dat de geallieerden oprukken vanuit het zuiden. Eerst nog ver weg vanuit Frankrijk maar vanaf 2 september uit het naburige België. Het kon niet lang meer duren… De Ambynezen weten dat de bevrijding nabij is.

De spanning hing in de lucht, er stond iets te gebeuren

Een verlaten Nederlandse stelling in mei 1940 op de Ambyerheide. De Duitsers lieten dergelijke stellingen uitgraven door de Ambyse mannen.bron: NIOD

De dagen voor 13 september hing er een gespannen sfeer. Het waren verwarrende dagen, de bevrijding hing in de lucht maar de Duitsers waren nerveus en een groot deel sloeg massaal op de vlucht. Terug naar de ‘’heimat’’, op gestolen fiets, kar of wagen die opgeëist werd bij de lokale bevolking. Op de Tiendschuur bijvoorbeeld werd door de terugtrekkende Duitsers aangeklopt om, zoals overal, paarden in beslag te nemen. Gelukkig zag de boer de Duitsers aankomen en vluchtte met de paarden weg. De vluchtende Duitsers waren niet het grootste probleem, andere Duitsers wisten dat hun laatste uur geslagen had en kwamen met vergeldingsacties. In Heer bijvoorbeeld werden op een dag voor de bevrijding nog vele verzetslieden gefusilleerd. Een enorm heftige gebeurtenis die Amby, gelukkig, bespaard bleef. De Duitsers hadden al in juni, enkele weken na D-Day, loopgraven laten graven aan de Bergerstraat door de mannen uit Amby. Hierdoor konden ze de oprukkende geallieerden tegenhouden, of op zijn minst vertragen. In Amby lagen deze loopgraven er al een paar maanden toen de geallieerden daadwerkelijk voor de deur stonden. In omringende gemeenten werd daags voor de bevrijding (bijv. Cadier en Keer) nog druk gegraven aan deze loopgraven. De Duitsers die gelegerd waren in Amby wisten dat de geallieerden in aantocht waren en verschansten zich in deze loopgraven.

13 september: De Amerikanen komen!

Er was veel geschut. Continu moest men bescherming zoeken in schuilkelders.

Een foto van de schuilkelder gelegen achter de kapel op de hoek van de Heukelstraat / Ambyerstraat Zuid

In Maastricht hoorde men hoe de Amerikanen (die vanuit België waren opgerukt tot aan het Albertkanaal) de Duitsers beschoten op de Ambyerheide. De geallieerden konden niet meer ver weg zijn. En jawel, tegen de avond kwam vanuit het zuiden het tweede bataljon van het 117e regiment van de Old Hickory Divisie vanuit de Heerder dorpsstraat de Hoofdstraat oprijden. Heer was net bevrijd, maar rondom het kruispunt met de Bergerstraat en de Hoofdstraat hielden zich nog enkele Duitsers schuil, zoals hierboven beschreven. Uiteindelijk werd die dag het zuidelijk deel van Amby bevrijd. Dit was een gevolg van het doel dat de geallieerden zich hadden gesteld. De weg naar Aken, en omgeving, in handen krijgen.

14 september: De opmars van het derde bataljon

Een dag later op 14 september, 100 dagen na D-day, stootte dit tweede bataljon door naar Wyck. Het noordelijk deel van Amby was dus nog altijd niet bevrijd. Maar in de loop van de dag kwam vanuit Berg het derde bataljon ‘omlaag’ om de laatste Duitsers uit Amby te verjagen. Dit bataljon was via een grote omweg om Maastricht heen getrokken en had haar kamp die nacht opgeslagen in Berg. De dorpskern van Amby en Limmel werden op hun weg naar Maastricht bevrijd.

15 september: Helemaal bevrijd!

In Amby was men erg uitgelaten en de bevrijders werden natuurlijk van harte welkom geheten. Maar het meest noordelijke deel van Amby was nog steeds niet helemaal vrij. de landerijen ‘in de Pin’ grensden akelig dicht op het nog bezette Meerssen. De Geul bleek een ideale natuurlijke barrière waar de Duitsers nog even stand konden houden. Het zou nog een dag duren voordat dit stukje ‘niemandsland’ bevrijd werd. Op 15 september kon men uiteindelijk zeggen dat heel Amby was bevrijd.

Oproep

Heb jij nog herinneringen aan de bevrijding? Of ken je verhalen uit je familie die over de bevrijding in Amby gaan? Dan zijn wij erg benieuwd naar jouw verhaal! Er is weinig op papier gezet over de bevrijding in Amby en alle verhalen zijn welkom. We horen graag van je!

P.S. Soms wordt verteld dat Amby tot aan de kerk zou zijn bevrijd op 13 september. Dit in tegenstelling tot de ‘officiële geschiedschrijving’ die beweert dat Amby tot aan Ravencamp (bij de L1 studio) was bevrijd. Wie kan met zekerheid zeggen wat de waarheid is?

Route van 117e regiment 30e infanteriedivisie in Zuid Limburg. Dit kaartje geeft aan hoe het tweede bataljon op 13 september Amby naderde vanuit het zuiden en de dag erna het 3e bataljon vanuit Berg via de Rasberg naar Amby kwam. bron: De bevrijding van Eijsden-Margraten in september 1944

Meer informatie kun je zelf toevoegen door dit artikel te bewerken. Lees ook Bewerken van artikelen of mail de info naar redactie(at).svgamiepedia.nl.