Dorpsstraat 10 onbewoonbaar of niet?

Uit Amiepedia
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Dorpsstraat 10 (links, witgekalkt), een kleine woning achter de huidige Ambyerstraat Noord 8 gelegen

In de jaren ’50 stond er een klein huisje in de schaduw van de kerk. Een kleine boerenwoning in een steeg, achter een ander huis, zoals er toen nog wel meer stonden in Amby. Dit huis was onderwerp van discussie en de gemoederen liepen regelmatig hoog op. Er ontstond een geschil tussen de eigenaresse van het pand en de gemeente Amby. Met als directe aanleiding het feit dat de woning onbewoonbaar was verklaard door de gemeenteraad. Terecht vond de één, overdreven of zelfs willekeur vond de ander. Was dit een persoonlijke vete tussen de raad en de eigenaresse of was hier echt sprake van erbarmelijke woonomstandigheden? Was Dorpsstraat 10 onbewoonbaar of niet?

Onbewoonbaar verklaring

Even een korte uitleg over het onbewoonbaar verklaren van woningen. Sinds de invoering van de Woningwet (in 1901) zijn gemeenten bevoegd om woningen onbewoonbaar te verklaren. Dit is best bijzonder omdat rond 1900 het liberalisme de dienst uitmaakte in de Nederlandse politiek. Een sociale wet als de Woningwet, die vooral bedoeld was om de arbeiders in Nederland beter te huisvesten, is hierop een uitzondering. Het onbewoonbaar verklaren van een woning was niet iets dat veel of vaak gebeurde, zeker niet in de begin jaren van de wet. In verreweg de meeste gevallen betrof het huurwoningen. Maar het was een ingrijpende maatregel. De eigenaar werd in zijn portemonnee geraakt en de huurder kwam op straat te staan. Een voor de hand liggende oplossing als sociale woningbouw stond nog in de kinderschoenen. In Amby waren de acht zaligheden aan de Heukelstraat de eerste voorbeelden van sociale woningbouw.

Deze foto werd in 1954 genomen. We zien de processie met de Sterre der Zee uit de Onze Lieve Vrouwekerk te Maastricht. Op de achtergrond zien we een ruimte tussen het witte huis (links) en het huis met het balkon (rechts). Dit was de 'sjteiweeg' (opgang) naar de achterbouw, Dorpsstraat 10.

Krotwoningen

Na de oorlog begint Amby flink te groeien. Veel (huur)woningen worden uit de grond gestampt, met name in de Nieuwe Buurt (Sjroepbuurt). Dat betekende dat het hoog tijd werd om de vele oude uitgeleefde krotwoningen aan te pakken. Tijd voor vernieuwing. Er kwamen subsidieregelingen voor het slopen van ‘krotwoningen’ en de gemeente greep in de jaren ’50 en ‘60 vaker in als er sprake was van erbarmelijke woonomstandigheden dan voor de oorlog.

Dorpsstraat 10

De betwiste woning lag pal tegenover de kerk, achter het huis met de trappen (Ambyerstraat Noord 8). Het pand dateerde uit de tweede helft van de 19e eeuw. Op verzoek van de gemeenteraad werd een onderzoek ingesteld naar de gesteldheid van het pand. In het rapport van de inspecteur wordt de toestand van de woning beschreven, zoals hij het aantrof. “De gehele woning, welke op dat moment bewoond is door een koppel, is door en door vochtig. De buitengevels zijn op diverse plaatsen gescheurd. De kapconstructie is aangevreten door houtwormen en op enkele plaatsen geheel verrot. De schoorsteen is zeer brandgevaarlijk. Het dak is er zo slecht aan toe dat de inspecteur niet uitsluit dat het instort bij een rukwind of zware sneeuwval. Maar dat is nog niet alles. Ook de draagbalken van de vloer in de woonkamer zijn totaal vermolmd of gebroken. Het verblijven in de woonkamer is niet zonder gevaar. Heel primitief zijn de wanden tussen de slaapkamers. Deze zijn namelijk gemaakt van… jute, welke met behang zijn beplakt. De hele vloer op de eerste verdieping is vermolmd. De ramen zijn erg rot, waardoor de ramen niet meer open gezet kunnen worden om te ventileren.” Het rapport van de inspecteur is niet mals. De algemene conclusie laat zich raden. De woning is zo slecht dat het economisch niet meer verantwoord is hoge kosten te maken voor herstelwerkzaamheden. De woning komt in aanmerking om als krotwoning te worden opgeruimd.

Foto uit begin jaren '20 met hierop het huis met de trappen (na het laatste witte huis), waarachter de Dorpsstraat 10 lag

Het vervolg

Op 12 juli 1955 wordt de eigenaresse op de hoogte gesteld van de bevindingen. Op 1 september wordt het besluit genomen om het pand onbewoonbaar te verklaren en de bewoners 6 maanden de tijd te geven om een andere woning te vinden. Binnen een week valt een brief op de mat van de gemeente. De advocaat van de eigenaresse, een welgestelde familie uit Amby, is de afzender. Mevrouw de eigenaresse, zo schrijft hij, is erg verwonderd dat de woning Dorpsstraat 10 onbewoonbaar is verklaard. Zij was naar eigen zeggen niet op de hoogte gesteld van het voornemen hiertoe, wat natuurlijk wel vreemd is. Maar wat mevrouw écht raakt is de beschuldiging dat een raadslid gezegd had dat haar familie ‘’huisjesmelkers’’ zouden zijn.

Terecht of niet?

Haar advocaat gaat tegen het besluit van de raad in verweer met een financiële onderbouwing. In 1954 werd maar liefst 6667,55 gulden uitgegeven aan reparatie en onderhoud van de panden in eigendom bij mevrouw. Voor 1955 was op dat moment al meer dan 5000 gulden gespendeerd. Het was zelfs zo dat mevrouw een arbeider in vaste dienst had genomen voor het onderhoud. Men kon absoluut niet stellen dat ze geen oog had voor het onderhoud van haar panden. Wisten de hoge heren uit de raad wel over welk pand het ging?

Zogenaamd Ausweis uit de Tweede Wereldoorlog, waaruit blijkt dat de bewoner van Dorpsstraat 10 's avonds nog de straat op mag voor zijn werk als ovenstoker

Gedoogd

Het blijkt voor de huurders ontzettend moeilijk om een nieuwe woning te vinden, de woningnood is hoog in deze jaren. Een dik jaar later, december 1956 wordt de ontruimingstermijn verlengd tot 6 april 1957. Ook in 1957 zat er geen schot in de zaak. De termijn werd nogmaals verlengd, ditmaal tot 6 april 1958. Ook in 1958 blijkt er nog altijd geen andere woning gevonden te zijn en wordt de termijn wéér verlengd met een jaar tot 6 april 1959. De gemeente lijkt niet er ook niet heel veel werk van te maken, er wordt al die tijd niet opgetreden. Echter, de provincie blijkt er in 1959 klaar mee. De gedeputeerde staten gaan niet akkoord met nogmaals een verlenging van de ontruimingstermijn vanwege de zeer slechte staat waarin deze woning zich bevind. Ze dringen bij het gemeentebestuur aan, met klem, een spoedige ontruiming te bevorderen. De woning wordt nu definitief verlaten.

Zie ook