Sinterklaasintochten in Amby vanaf 1962
“Als de muziek klinkt en de eerste pepernoten door de lucht vliegen, weten de kinderen uit Amby: Sinterklaas is weer in aantocht!”
Al vele jaren klinkt in Amby het vrolijke geroezemoes van kinderen wanneer Sinterklaas half november zijn intocht houdt. Langs de route door het dorp staan ze vol verwachting te zwaaien, liedjes te zingen en hun mooiste tekeningen of verlanglijstjes aan de Goedheiligman te geven. Harmonie St. Walburga verzorgde jarenlang de muzikale omlijsting tijdens de intochten. Ze speelde bekende Sinterklaasdeuntjes die iedereen meteen in de stemming bracht. In dit artikel gaan we samen een stukje terug in de tijd. Er waren weliswaar al eerder min of meer “vaste” (hulp-)Sinterklazen en Pieten in Amby, maar dit verhaal start in het jaar 1962. We spraken bij een kop koffie met Sinterklaas Guus (van Gulick) over zijn herinneringen aan zijn Sinterklaastijd. Ook doken we in het verhaal van Sinterklaas Jan (Vries), die inmiddels is overleden maar wiens zoon Paul een stukje tekst schreef over zijn vader. Bij Sinterklaas Huub (Claessen) schoven we ook gezellig aan voor een kop koffie en een mooi gesprek vol anekdotes volgde. Sinterklaas John (Gossieau) schreef zelf een leuk stukje over zijn eigen belevenissen als Sinterklaas in Amby. Op dit moment speelt Ronald Paulissen deze rol sinds 2020. Zijn ervaringen gaan we later zeker nog vastleggen, zodat ook zijn verhaal ooit een plek krijgt in de rijke geschiedenis van de Sinterklaasintochten in Amby, vanaf 1962.
Voel je het al een beetje kriebelen?
Dat ouderwetse Sinterklaasgevoel, vol spanning en verwondering?
Lees dan snel verder en beleef de traditie van de Sinterklaasintochten in Amby van vroeger opnieuw!
Sinterklaas Jan (Vries): 1962-1978
Algemeen
Jan Vries heeft vanaf ongeveer 1961 een rol gespeeld als Sinterklaas binnen de Ambyse gemeenschap. Als lid van Harmonie St. Walburga speelde hij de rol van Sinterklaas tijdens een St. Nicolaasavond binnen deze vereniging. Ook is hij in die tijd weleens in Amby rondgereden in een cabrio van Sjeng Crijns.
Beschaafde stem met soms wat ouderwetse woorden
Vanaf 1962 was Jan jaarlijks Sinterklaas bij zijn werkgever Staalbouw Gebr. Geelen B.V. gelegen aan de vroegere Dorpsstraat, nu Ambyerstraat-Noord. Iedere Sinterklaasviering van de personeelsvereniging wist Jan met zijn statige, kalme en welwillende houding vele kinderen bevriend te maken met Sinterklaas. Zijn uiterlijke kenmerken zoals mantel, mijter, witte baard en gouden staf waren voor hem belangrijke speerpunten en voorwaarden om deze rol te vervullen. Hij had immers een hekel aan nep-Sinterklazen! Zijn deftige en beschaafde stem met soms wat ouderwetse woorden was karakteristiek. Jan symboliseerde goedheid en bescherming, vooral voor kinderen.
Sinterklaasfeesten bij lokale ondernemers
Personeelsfeesten waren ieder jaar zeer geslaagd, er was immers ruime persoonlijke aandacht van Sinterklaas voor de kinderen van personeelsleden die door het zingen van een Sinterklaasliedje of het voordragen van een gedichtje hun angst en bangheid voor Sint en zijn Pieten wisten in te perken.
Kapper Franssen, een “vaste” Sinterklaasgrimeur
Tot 1978 heeft Jan ook voor Sinterklaas gespeeld bij Sinterklaasfeesten voor de personeelsvereniging van Transportbedrijf Schols B.V., gelegen aan de vroegere Hoofdstraat, nu Ambyerstraat-Zuid. Het waren mooie tijden voor hem en het was ieder jaar een belevenis waar hij zich lange tijd van tevoren op kon verheugen. Laat in de ochtend ging hij al naar zijn vaste grimeur, kapper Franssen, die zorgde voor een correcte metamorfose en uitstraling als Sinterklaas. Met zijn vaste knecht als Zwarte Piet, de bekende Jeuke Pluijmaekers uit Amby. Een kleurrijk en fantasierijk personage dat veel kinderen mede plezier bracht. Chauffeur en organisator Ber Willems van Schols zorgde jaarlijks voor transport in mooie oldtimers vanaf het adres van de grimeur naar het gemeenschapshuis in Amby. Deze personeels-Sinterklaasfeesten waren vroeger doordrenkt met symboliek, gezelligheid en liefde, en juist dat maakt het bijzonder om deze in herinnering te houden.
Sintgedicht ter herinnering aan Sinterklaas Jan:
Natuurlijk willen we het grote geheim van Sinterklaas niet verklappen.
Of toch, een beetje dan. Wist je wie in Amby in de schoenen van de Sint mocht stappen?
Sinterklaas Jan, met zijn vriendelijke lach,
bracht bij groot en klein wat warmte, elke dag.
Bij Staalbouw Geelen verscheen hij in stijl,
met mijter en staf en een glimlach die straalde een mijl.
Ook bij Schols Transport kwam hij elk jaar weer aan,
om daar als de echte Sint zijn ronde te gaan.
Maar bovenal, en dat weten vele Ambyse kindjes van toen vast nog goed,
bracht hij vreugde, gezelligheid en kinderzoet.
Vanaf de Hoofdstraat, via de Nuij Buurt, Kloestersjtraot tot in de Pin,
bracht hij een cadeautje, lekkernij, maar zeker iets naar ieders zin.
Zijn bezoekjes, zijn grapjes, zijn warme gebaar,
maakten hem tot een Sint die bleef, jaar na jaar.
Al is Sinterklaas Jan heel wat jaren geleden van ons heengegaan,
ook zijn geest en glimlach blijven in Amby voor altijd voortbestaan.
Sinterklaas Guus (van Gulick): 1971- 1977 (in Amby)
Algemeen
Guus van Gulick vervulde ruim veertig jaar lang met toewijding de rol van Sinterklaas. Dat is een hele lange tijd. Zijn eerste stappen als Hulpsinterklaas zette hij al in de jaren zestig van de vorige eeuw. Toen zijn schoonzus Lieske Slangen hem namens de oudervereniging vroeg om tijdens de Sinterklaasmiddagen op de kleuterscholen en de jongens- en meisjesschool in Amby de rol van de goedheiligman op zich te nemen, twijfelde hij geen moment. Met zijn vriendelijke lach en rustige uitstraling bezocht hij de kleuterscholen en de jongens- en meisjesschool in Amby. Voor veel kinderen was zijn komst elk jaar weer een hoogtepunt. Wanneer de deur zachtjes open ging en de Sinterklaasliedjes door de klas klonken, gingen de kinderhartjes sneller kloppen. Hun ogen begonnen te stralen zodra hij binnenstapte. Ook deze Sinterklaas bracht meer dan alleen cadeautjes. Hij bracht rust, plezier en een gevoel van traditie dat voor veel “Amiese kinderen” een dierbare herinnering is geworden.
Naast deze schoolvieringen bezocht Guus als Sinterklaas ook jarenlang de kinderen van het Ambinoballet, Gemengde Zangvereniging Crescendo en het bejaardenhuis in Amby. Steeds wist hij de magie van het Sinterklaasfeest tot leven te brengen.
Met een Hulpsint
Van 1971 tot 1977 bezorgde Guus als Sinterklaas veel kinderen in Amby een onvergetelijke middag tijdens hun schooltijd. Een bijzondere anekdote stamt uit die tijd: zijn zoon Roger, verkleed als Hulpsinterklaas, kroop tijdens een van de vieringen bij zijn vader op schoot – een aandoenlijk moment dat uiteraard op foto werd vastgelegd.
Start van de intochten Amby
Toen in 1977 Scouting Amby begon met het organiseren van de jaarlijkse intochten in Amby en Sinterklaas Huub aantrok, besloot Guus zich terug te trekken. Hij vond dat er geen twee verschillende Sinterklazen in Amby konden zijn; dat zou voor de kinderen te ongeloofwaardig zijn. Hoewel hij niet deelnam aan de intochten in het dorp, bleef Guus de rol met hart en ziel vervullen in Berg & Terblijt en Vilt. Het eerste jaar verzorgde ook kapper Franssen zijn grime, maar al snel deed Guus dat zelf. Hij nam zijn rol uiterst serieus, hij liet zelfs zijn wenkbrauwen speciaal voor de gelegenheid groeien.
Trouwe Pieten
Rondom Guus stonden altijd trouwe Pieten. Marlène (Damoiseaux), Mia (Hamers), Marie-Louise (Linkens), Yvonne (Slangen), Jean (Slangen), Sjef (Dupont), Pietsje (Schwaanen) en Leon (Bours). Over die laatste vertelde Guus een leuk verhaal: de jonge Leon was ooit zo nieuwsgierig of overbuurman Guus nou wel of niet dé Sinterklaas was, dat hij eens onverwachts in de keuken stond, uiteraard op het moment dat Guus zich aan het omkleden was. Guus: “Dat haw Leonke van Bours zich sjlum bedach”.
Een bijzondere onthulling tijdens de intocht
Guus vertelt met een glimlach over een mooi moment met een van zijn vier kleinkinderen, Jessie. Tijdens een Sinterklaasintocht in Berg & Terblijt/Vilt zat Jessie samen met zijn oma en de rest van de familie in de zaal. Plotseling zei hij: “Ik denk eigenlijk toch wel of niet of opa Sinterklaas is… ja of nee?” Het was het moment waarop hij begon te vermoeden dat zijn opa misschien wel Sinterklaas was. Toen Jessie uiteindelijk het grote geheim te horen kreeg, wist hij dat jarenlang voor zich te houden: een echt vertrouweling van Sinterklaas. Zijn grootste droom was om ooit als Piet naast zijn opa te staan. En toen hij eindelijk oud genoeg was om die droom waar te maken, besloot opa Guus zijn Sinterklaasrol neer te leggen. Een bijzondere afsluiting van een mooi familieverhaal.
Guus, de man die echt Sinterklaas werd
Ook Guus was een man die slechts in de spiegel hoefde te kijken om in een oogwenk te veranderen in Sinterklaas. Ontelbaar veel kinderen hebben bij hem op schoot gezeten, tijdens de intochten in Berg & Terblijt en Vilt alleen al wel vijfhonderd op één middag. Reken maar uit: duizenden blije gezichtjes in veertig jaar tijd. Na zo’n drukke dag kwam hij doodvermoeid, maar met een voldaan gevoel thuis. Die Sinterklaasperiode heeft hem ruim veertig jaar lang trots, plezier en warmte gebracht. Met een tevreden glimlach vertelt Guus ons zijn verhaal. En als de oude foto’s op tafel komen zien we het meteen: daar zit hij, een trotse, tevreden 92-jarige oud-Sinterklaas die terugkijkt op een prachtige tijd in zijn leven. Bijzonder detail: Sinterklaas Guus viert zijn eigen verjaardag op 1 december, tijdens zijn drukste tijd van het jaar. Nu hij terugkijkt op deze bijzondere periode, realiseert jij zich weer dat ook hij een stukje van het Ambyse Sinterklaasverhaal heeft mogen meeschrijven. Een verhaal dat nog altijd wordt doorgegeven van generatie op generatie, en waarin zijn eigen hoofdstuk gevuld is met glimlach, dankbaarheid en … een stukje Sinterklaasmagie! Want Sinterklaas zijn dat ben je niet alleen door de mantel die je draagt, maar door het gevoel dat je erin legt.
Sinterklaas Huub (Claessen): 1977 – 1994
Algemeen
Huub Claessen, in de Amiese volksmond beter bekend als “Huub van de Claos”, was jarenlang de volgende Sinterklaas in Amby. En die bijnaam bleek later wel heel toepasselijk: in het Ambyse dialect spreken we namelijk van “Sinterklaos”, dus werd gezegd: “Sinterklaos is Huub van de Klaos”.
Huub was niet alleen Sinterklaas, hij was ook medebeheerder van de Amyerhoof. Daardoor kende hij veel kinderen en ieder jaar had hij bij zijn intocht het grote Sinterklaasboek al gereed. Bij ons bezoek voor het opmaken van dit verhaal lag dit boek klaar. Zijn aantekeningen stonden er na al die jaren nog altijd keurig leesbaar in.
Mooi bewaarde aantekeningen
Het Grote Sinterklaasboek met grote decembermagie: bladzijden vol aantekeningen die gekoesterd blijven.
Waardige Sint
Ook voor Huubs visagie zorgde kapper Franssen, die hem elk jaar opnieuw in een waardige Sint veranderde. Toen Huub op latere leeftijd stopte zei kapper Franssen gekscherend: “Hoef ik je eindelijk niet meer oud te maken en nu stop je met deze rol!” Huub vertelde dat hij geen enkele moeite had om in zijn rol te kruipen. Zodra de mantel omging en de mijter op, veranderde hij compleet. Het “Sinterklaasknopje” ging om en Sint(erClaos) stond er.
Maar Huub was niet alleen de Sinterklaas van de intocht in Amby. Na aankomst in het dorp bezocht hij in de aanloop naar zijn verjaardag op 6 december ook de basisscholen ’t Häöfke in de Koninginnestraat en de Kastanjehof aan de Ambyerstraat-Zuid in het dorp. Hij bracht ook jaarlijks een bezoek aan de Sinterklaasmiddag bij de rijkspolitie, waar toevallig zijn broer werkte. Als het bezoek ten einde liep, stond buiten vaak de overvalbus klaar – een tafereel waarop Sint Huub altijd met veel humor inspeelde. Toen hij erover vertelde, zagen wij aan zijn ogen dat hij het allemaal opnieuw beleefde.
Bij zijn bezoeken werd de Sint vaak verwend: bijna overal kreeg hij een glaasje Franse cognac aangeboden. Dat was natuurlijk niet altijd verstandig: een licht-beschonken Sinterklaas, dat kon niet! Maar het hoorde er stiekem wel een beetje bij. De Sinterklaasintocht in Amby werd georganiseerd door Scouting Amby. De Pieten waren dan ook veelal leden van deze groep. Traditioneel vertrokken ze vanuit de Tiendschuur aan de Hagenstraat naar de Amyerhoof aan het Severenplein, vaak met de paardenkoets. Die werd menig jaar bestuurd door Huubs neef Harie Claessen, die de paardensport beoefende en dus zijn vaste koetsier was.
Vertrouwd gezicht
Zo bleef Sinterklaas Huub jarenlang een vertrouwd gezicht in Amby, geliefd bij jong en oud. Een man die met warmte, humor en overtuiging de echte geest van Sinterklaas wist uit te dragen. Sint Huub kun je dagelijks tegenkomen op de fiets of in de zomermaanden als bloemenverzorger van mooie bloembakken op herkenbare, voor hem vaste plekken, in Amby. Niet verklappen hé?
Sinterklaas John (Gossieau): 1994-2020
Sint John Gossieau schreef zijn eigen Sinterklaasverhaal voor Amiepedia:
Algemeen
De periode dat ik en plein public voor Sinterklaas speelde in Amby begon in 1994 en eindigde rond 2020. In 1992 ben ik er trouwens al eens voor benaderd. Het begon beperkt, breidde zich in de loop der jaren enorm uit naar diverse verenigingen en eindigde weer beperkt voor de speltak van De Bevers van Scouting Amby. Daarbij heb ik niet alleen Sinterklaas gespeeld voor kinderen, maar ook voor volwassenen. Het Sinterklaasavontuur begon met een vraag vanuit de Buurtvereniging “Ambyerstraat-Noord”: of ik een bezoek aan huis kon brengen aan de kinderen in deze straat. Meteen in datzelfde jaar kreeg ik de vraag van scouting-staflid Ronald Claessen om voor twee speltakken, de welpen en de kabouters, van Scouting Amby voor Sinterklaas te spelen. Later is er nog de speltak van de Bevers bijgekomen. In 1994 kreeg ik de vraag van Eugène Op Den Camp om ook de intocht van Sinterklaas in Amby te doen. Dat heb ik 25 jaar gedaan.
Geloofwaardigheid van Sinterklaas
De geloofwaardigheid van Sinterklaas heb ik door de jaren heen altijd een fascinerend gebeuren gevonden. Dat ik bij een aantal verenigingen voor Sinterklaas speelde kwam mijn geloofwaardigheid ten goede. Maar door mijn activiteiten bij de Buurtvereniging en mijn medewerking aan de rommelmarkt van Scouting Amby ben ik gedurende het jaar regelmatig door menig kind “ontmaskerd”. Vaak zag ik de ontmaskering al aankomen door de ongemakkelijke en verlegen blikken van kinderen in mijn richting. Die ontmaskering gebeurde ook tijdens het contact met Sinterklaas. De anekdotes van ouders over hoe de ontmaskering tot stand kwam blijven fascinerend en hilarisch. Veel kinderen blijven mij nadien in het voorbijgaan vrijwel altijd associëren met Sinterklaas.
Contact en presentatie
De kinderen die voor de Sint verschijnen zijn overwegend onbevangen en geven spontaan antwoord op de door hem gestelde vragen en gaan gemakkelijk in op zijn opmerkingen over een en ander. Kinderen hebben vaak de origineelste verhalen over wat ze later willen worden, hun liefhebberijen en ze demonstreren wat ze zoal kunnen qua sport, muziek maken, zingen e.d. Bange kinderen komen gelukkig nog maar zelden voor. Sint en Piet worden namelijk niet meer voorgesteld als geduchte oordelaars betreffende goed en kwaad. Dat was vroeger anders. De volwassenen die voor de Sint verschijnen zijn kalm en voelen zich ietwat ongemakkelijk, in afwachting van wat de Sint te melden heeft. Volwassenen weten namelijk op voorhand dat ze enigszins in de maling worden genomen. En het mooie is: van de ene kant geven ze er niets van terug van datgene wat de Sint over hen te vertellen heeft. Van de andere kant spelen zij het spel mee. Alsof ze niet al decennia geleden van hun Sinterklaas geloof afgevallen zijn.
De Intocht
De intocht van Sinterklaas en de Zwarte Pieten (scoutingleden) begon jaarlijks met een afwisselend bezoek aan een van de zorginstellingen van Amby: het voormalige bejaardenhuis of de Zeven Bronnen. Na het bezoek stond Harmonie St. Walburga voor de zorginstelling opgesteld en kon de intocht beginnen, richting Amyerhoof. Het is een paar maal voorgekomen dat sommige Zwarte Pieten de techniek van het abseilen beheersten. Zij stonden op het dak links naast de ingang en kwamen dan aan touwen omlaag. Deze activiteit sprak erg tot de verbeelding van de kinderen. Het vervoer tijdens de intocht bestond vaak uit een open auto of met paard en open koets. Ik ben zelfs drie keer binnengekomen op een wit werkpaard, dat ter beschikking was gesteld door dorpsgenoot Giel Cuenen.
Feestelijke voortzetting in de Amyerhoof
Op het toneel van de Amyerhoof stond een grote stoel voor de Sint en naast hem stond de Hoofdpiet met het Grote Boek. Het toneel was mooi versierd met ingekleurde tekeningen. De makers van de drie mooiste tekeningen kregen een prijs. Ieder jaar zag het programma er anders uit. Variërend van uitgevoerde dansjes met of zonder de Zwarte Pieten, kleine voordrachten of een toneelstuk opgevoerd door de Zwarte Pieten waarbij de kinderen in de zaal betrokken werden. Nadien kregen alle kinderen de gelegenheid om Sinterklaas persoonlijk te ontmoeten.
Slotakkoord
Menige Sinterklaasactiviteit vond zijn slotakkoord bij Café het Wapen, in de volksmond beter bekend als bij “De Knaus”. Dit authentieke huiskamercafé was het stamcafé van de Scouting en mijzelf. Vooral na de intocht van Sinterklaas kon het gezellig en dus laat worden. Voor de inwendige mens werd er altijd Chinees eten gehaald. Na het jaar 2000, toen het café van eigenaar wisselde en van functie veranderde, zijn we na afloop in het scoutinggebouw gebleven om de intocht af te sluiten. Een zeer verrassend en genoeglijk slotakkoord vormde mijn laatste intocht in 2019. Eugène Op Den Camp en Stan van Geffen hadden voor deze gelegenheid een heerlijke maaltijd bereid: Limburgs Konijn in het zuur, tutti frutti, aardappelen en groenten, als dank voor mijn inzet al die jaren.
Sinterklaas Ronald (Paulissen) 2020 - heden (2025)
Sint Ronald volgde Sint John op in december 2020. In de 5 jaar dat hij de rol van Sinterklaas vervult heeft hij vast al menig verhaal meegemaakt. Denk alleen maar al aan de tijd van de corona-epidemie. Omdat Sint Ronald nog in actieve dienst is zal zijn verhaal als Goedheiligman te zijner tijd worden toegevoegd. Enkele foto’s willen we de lezer echter alvast niet onthouden.
| Bronnen, noten en/of referenties
Tekst en foto’s: De tekst kwam via Amiepedia tot stand dankzij medewerking van Piet Paul, Sint Guus, Sint Huub en Sint John. De foto’s mochten we delen vanuit hun persoonlijke archief. |