Brontekst bekijken van Kleine geschiedenis van hoeve Klein Geusselt en de familie Van Eijs

“[[Hoeve Klein Geusselt]]” is een in Amby markant gebouw aan de [[Ambyerstraat-Zuid]], de voormalige [[Kerkstraat]]. Bij veel oudere Ambynezen is het gebouw bekend onder de naam ”de boerderij van Van Eijs”. Wellicht zijn er velen die nog weten dat enige tijd geleden via de oprit  “links achterom” heerlijke champignons gekocht konden worden.
Annie van Eijs, dochter van een der laatste bewoners Van Eijs, beschreef voor Amiepedia een stukje familiegeschiedenis, waarin tussen de regels door te lezen is hoe het boerenbedrijf zich manifesteerde. Het verhaal vertelt een '''klein stukje geschiedenis van Hoeve Klein Geusselt en de familie Van Eijs''', die er enkele generaties woonde.
==Twee generaties Van Eijs ==
De familie Van Eijs heeft twee generaties in de hoeve Klein Geusselt gewoond, van 1920 tot 1989. In dit artikel worden deze twee generaties kort beschreven. Ten eerste is er de generatie van Hubert van Eijs die de hoeve in 1920 kocht. Daarna volgt een hoofdstuk over het gezin van de oudste zoon van Hubert van Eijs, Johannes of wel beter bekend als Sjeng van Eijs, die met zijn gezin tot zijn overlijden in 1981 op de boerderij werkte en woonde. 
==Van Eijs, Van Eys of van Eijs==
Van de naam Van Eijs bestaan meerdere schrijfwijzen. Van Eys, van Eijs, de V met een hoofdletter en wellicht nog meer. Die variaties zijn waarschijnlijk het meest veroorzaakt door verschrijvingen bij de Burgerlijke stand en wellicht ook doordat sommige familieleden zelf een andere schrijfwijze mooier vonden. Welke de juiste schrijfwijze is, valt moeilijk te achterhalen. In dit artikel wordt de achternaam van de auteur “Van Eijs” aangehouden. 
==De eerste Van Eijs in Amby==
Rond 1920 kocht Hubert van Eijs de [[Hoeve Klein Geusselt]] aan de toenmalige [[Kerkstraat]] 26 te Amby van de familie Hermens. Hubert was getrouwd met Maria Broers uit Eckelrade. Na hun huwelijk woonden zij korte tijd in Heerlen en nadien op een boerderij in Vaeshartelt.  Zij kregen 10 kinderen. Hubert van Eijs sr. heeft in de hoeve gewoond tot zijn overlijden in 1958.  
[[Bestand: Eijs_Broers.jpg|center|thumb|600px| Vermoedelijk de trouwfoto van Hubert van Eijs en Maria Broers]]
De 10 kinderen van Hubert van Eijs sr. en Maria Broers zijn: 
-	Johannes (Sjeng) trouwde met Netta Bours en zij woonden tot 1959 in Schin op Geul. Na 1959 woonden zij in de hoeve Klein Geusselt met hun vijf kinderen.  
-	Lambert, priester en lange tijd pastoor in Zaandam, woonde na zijn pensionering in Reijmerstok. 
-	Jozef verhuisde na zijn huwelijk met Irma naar België en zij kregen daar twee kinderen.  
-	Ernestine bleef vrijgezel en werkte in de zorg in Amsterdam. 
-	Jeanette trouwde met Jan Houben en ging in de eerste jaren van het huwelijk wonen in Stein. Zij kregen drie kinderen. Vanaf einde jaren 60 van de vorige eeuw bewoonden zij een deel van de hoeve Klein Geusselt. 
-	Bertien ging na haar huwelijk met Gerard Schrijnemakers wonen in Gronsveld. Zij kregen vier kinderen. Jeanette en Bertien waren hiervan een tweeling. 
-	Hubert (jr) bleef vrijgezel en woonde bij zijn broer Matthieu in de hoeve. 
-	Veva trad jong in het klooster van de orde Onder de Bogen als Zr. Walburgia. 
-	Lies verhuisde na haar huwelijk met Eugene Krux naar Geleen.  Zij kregen drie kinderen. 
-	Matthieu trouwde met Germaine Smets en bleef wonen in het zijgedeelte van de hoeve;  later verhuisde hij met zijn vrouw en vier kinderen naar België. 
==Opsplitsing door erfenis==
Na het overlijden van Hubert sr. werd de hoeve Klein Geusselt en landerijen, circa 25 hectare aan weilanden achter de hoeve en op de Ambyerheide, verdeeld onder acht van de tien kinderen. De twee religieuzen deelden niet mee, omdat de erfrechten bij hun intreden vooruitbetaald werden aan de Franciscaner orde en de Zusters onder de Bogen. 
De hoeve werd opgesplitst in twee delen. In het gedeelte met de grote poort, op nummer 26, woonden Sjeng en Netta vanaf 1959. In het zij- en achterste deel, met huisnummer 28, gingen Matthieu en Germaine samen met Hubert jr. wonen. Daar werd later een champignonkwekerij bij gebouwd. Jeanette en Jan Houben-van Eijs hebben einde jaren 60 van de vorige eeuw daar hun intrek genomen en de champignonkwekerij voortgezet. 
[[Bestand: Hoeve Klein Geusselt.jpg|center|thumb|600px|achterzijde van de hoeve]]

==Het gezin van Sjeng en Netta==
In dit hoofdstuk wordt geschreven over de leden van het gezin van Sjeng en Netta van Eijs, omdat zij veel jaren op de hoeve Klein Geusselt hebben gewoond (1959-1989).  
Sjeng, geboren op 24 april 1911, ging na de lagere school werken op de hoeve van zijn vader.  Doorleren, zoals hij graag had gedaan, zat er niet in. Netta (geb. op 29 december 1913) ging na de lagere school naar de MULO van de Ursulinen in Eijsden en werkte daarna op de boerderij van haar ouders in Eckelrade. Zij bracht met de vrachtauto de melk rond in Maastricht en in de omgeving van Eckelrade. Dat Netta als vrouw een vrachtwagenrijbewijs had was in die tijd uitzonderlijk. 
Sjeng en Netta hebben elkaar ontmoet op de kermis van Eckelrade.  Zij hebben ten gevolge van de 2e Wereldoorlog ruim zeven jaar verkering gehad.  Alleen op zon- en feestdagen ging Sjeng - op de fiets - naar Eckelrade om zijn meisje te zien. Na de oorlog traden Sjeng en Netta in het huwelijk op 23 april 1947. Het huwelijk was bijzonder, omdat dit in de kerk van Eckelrade werd voltrokken samen met twee andere zussen van Netta. 
[[Bestand: Krant 24 april 1947.jpg|center|thumb|600px| Voor de krant was het drievoudige huwelijk duidelijk nieuws]]
De eerste jaren van hun huwelijk woonden en werkten zij op een boerderij in Schin op Geul. Daar werd in de eerste jaren ieder jaar een kind geboren: Guillaume, Tinie, Jan, Sjef en na ruim zes jaar nakomeling Annie. In 1959 verhuizen ze naar Amby. 
[[Bestand: Vijf_van_Sjeng en Netta van Eijs.jpg |center|thumb|600px| De vijf van Sjeng en Netta]]

==Terug in Amby==
Omdat Sjeng in Amby is opgegroeid kost het niet veel moeite om weer aansluiting te vinden in het dorp. Sjeng wordt secretaris van het kerkbestuur en naderhand van het schoolbestuur. De boeren hielpen elkaar onderling met de oogst, veevervoer, uitlenen van wagens, etc. Tijdens vergaderingen van de Boerenbond trof men elkaar en werden de nieuwe ontwikkelingen en problemen van het boerenleven besproken.  
  
[[Bestand: Sjeng van Eijs en Guus Wintjens- aardappelen rooien.jpg|center|thumb|600px|Aardappelen rooien met collega-boer Guus Wintjens]]

==Familie Van Eijs was “van ’t dörp”==
Een van de openbare activiteiten van de kerkmeesters van het kerkbestuur was om mee te lopen met de processie aan het begin van de zomer. De heren kerkmeesters liepen dan in jacquet met hoge hoed. Na de processie werd “een dröpke” gedronken in café Crijns, links naast de kerk. 
[[Bestand: Onderonsje tussen de heren Loyens, Keijmes en van Eijs.jpg|center|thumb|600px|Een onderonsje van de heren Loyens, Keijmis en Van Eijs (v.l.n.r)]]
Netta sluit zich aan bij de boerinnenbond en sloot vriendschappen met andere vrouwen van het dorp. De leden van [[ZijActief Amby, een krachtige vrouwenvereniging|de boerinnenbond]] waren niet alleen boerinnen en boerendochters, ook andere vrouwen van de Ambyse gemeenschap waren lid.  
De kinderen Van Eijs waren misdienaar of lid van [[Scouting Amby|de verkennerij of de gidsen]]. Ze brachten vrienden en vriendinnen mee naar de boerderij. Er werd gevoetbald in de huisweide, verstoppertje gespeeld in het donker, in het hooi gesprongen op de hooizolder en later werden  badmintonwedstrijden gespeeld op de binnenplaats van de boerderij. In de winter werd bij vorst een lange glijbaan op de binnenplaats aangelegd, tot vreugde van de jeugd. In de middelbare schooltijd werd met zekere regelmaat een “fuif” gegeven. Bij Van Eijs was tenslotte altijd voldoende plek. 
Dankzij de kinderen, maar ook door zaken, was er veel aanloop op de boerderij. Buren, vrienden en kennissen liepen regelmatig binnen. Op de voordeur zat geen slot en die deur stond letterlijk altijd open. Met regelmaat kwamen veehandelaren aan de deur voor de koop van kalveren en koeien. Omdat nog veel goederen aan huis werden verkocht, kwamen behalve bakker Nijssen en melkboer Huntjens ook vertegenwoordigers aan de deur voor de verkoop van veevoer. Maar ook sokken, kleding en dekens (bijvoorbeeld van de Wolfederatie) werden aan huis verkocht. Ma Van Eijs had altijd koffie en vlaai klaar en nam steeds de tijd voor een praatje. De mensen in het dorp noemden Sjeng en Netta “Pa en Ma” van Eijs’.     
==Bedrijf==
Alle leden van het gezin werkten, voor zover mogelijk, mee op het land en in de weilanden achter de boerderij of de Ambyerheide. Fruit werd geplukt, bieten en aardappelen uitgedund en later gerooid, graan gezaaid, meidoornhagen geknipt (de hègk sjere”) en de stallen en gereedschappen onderhouden. Tweemaal per dag werden de koeien gemolken. Ma werkte veel mee in de stallen en als het kon ook op het land. Voor haar was het werk naast het huishouden en de zorg voor de kinderen zwaar. Toch zag ma kans om iedere week vlaaien en cake te maken, die werden afgebakken bij bakker Nijssen aan de [[Kerkstraat]]. Gastvrijheid was voor haar belangrijk en dus was er voor ieder die de deur binnenliep koffie en gebak. Voor de vriendinnen van Annie maakte ma tijdens de proefwerken en examens extra vlaai. Iedere middag werd tijdens de proefwerkweken en examentijd de zogeheten “examenvlaai” gegeten.  
== Einde van het gebouw als boerderij==
Pa en ma van Eijs vonden het erg belangrijk dat de kinderen studies volgden. Pa was het al vroeg duidelijk dat de boerderij geen toekomst bood, omdat de mechanisatie en schaalvergroting van de landbouw snel werden doorgezet. Bovendien lag hoeve Klein Geusselt dicht bij de kern van het dorp en na annexatie van Amby bij de gemeente Maastricht bleek dat woningbouw gepland stond op de percelen achter de boerderij. Daardoor werd uitbreiding van de boerderij vrijwel onmogelijk. Vanaf medio jaren 1970 werd het boerenbedrijf langzaam afgebouwd.      
Een mooie oude dag was ma en pa van Eijs helaas niet gegund. Ma van Eijs overleed in 1979 op 65-jarige leeftijd na een kort ziekbed. Pa volgde twee jaar later haar al snel (1981) en overleed op 69-jarige leeftijd. Op de dag van zijn overlijden werd bekend dat aan hem de pauselijke onderscheiding Pro Ecclesia was toegekend voor zijn 17 jaar lange secretariaat van het kerkbestuur. Pastoor van den Asdonk, die lang bevriend was met Pa, heeft deze postuum uitgereikt tijdens de uitvaart.             
==De kinderen van Sjeng en Netta vliegen uit== 
Na de middelbare school gingen de oudsten studeren: Guillaume en Sjef gingen naar de universiteit in Nijmegen, Tinie naar de Sociale Academie in Sittard en Jan ging al op 17-jarige leeftijd naar de HAS (Hogere Agrarische school) in Den Bosch. Meestal kwamen zij in de weekeinden naar huis om pa en ma te helpen met het boerenwerk, de inmaak, de slacht en zo meer. Maar zeker ook zochten ze hun Limburgse vrienden op en gingen met hen uit in Maastricht. 
De kinderen Van Eijs bleken reislustig. Tijdens hun studie vertrokken Giel en Sjef al naar Tanzania en Kenia. Jan liep stage in Zuid-Frankrijk. Na afronding van hun studie werd de reislust alleen maar sterker. 
Guillaume studeerde en promoveerde in Nijmegen en vertrok daarna naar Washington voor researchwerk aan het National Health Institute. Hij keerde na enkele jaren terug naar Nederland en ging werken bij het Tropeninstituut in Amsterdam en later bij de Universiteit Maastricht.                                                                                                                                                                          Tinie werkte in de eerste jaren na haar studie als maatschappelijk werkster in Limburg, maar vertrok later (1980) naar Mozambique om daar ontwikkelingswerk te gaan doen. Zij woont daar nog steeds.                                                                                                                                                                                Jan ging na zijn studie voor een meerjarige baan in de agrarische ontwikkelingssector naar Bolivia en Somalië. Daarna studeerde hij meerdere jaren in de USA en behaalde er zijn PhD (doctoraat). Hij ging werken in Indonesië. Na enkele jaren verhuisde hij weer naar de Verenigde Staten, daarna naar Portugal en vervolgens naar Parijs  - en dan sla ik nog vast en zeker enkele plaatsen in de wereld over. Momenteel woont en werkt hij in Parijs.                                                                                Sjef werkte meerdere jaren voor de Wereldvoedselorganisatie (FAO) vanuit zijn toenmalige nieuwe woonplaats in Panama en verhuisde midden jaren 1980 naar Maleisië en vervolgens naar Uruguay. Ook heeft hij nog meerdere jaren in Nicaragua gewerkt, maar hij keerde uiteindelijk weer terug naar Panama.                                                                                                                                                                             Annie bleef wonen en werken in Limburg; eerst bij het CBS, daarna als arbeidsdeskundige bij de Bedrijfsvereniging voor de Gezondheidszorg (BvG). In 1999 stapte zij, na een avondstudie rechten, over naar de Rechtenfaculteit van Universiteit Maastricht voor een docentfunctie. Voor deze jongste telg was het zaak de broers en zus zo vaak mogelijk op te zoeken. Voor de familie was het fijn dat zij nog een thuisbasis in Limburg hadden.    
[[Bestand: 5_kinderen van Eijs.jpg|center|thumb|600px|De vijf kinderen in 2007]]
==Familiebanden==
Waar de reislust vandaan kwam is niet duidelijk. Ma en pa van Eijs zijn samen nooit veel en ver op reis geweest. Dat kon ook niet makkelijk met een boerderij natuurlijk. Een daguitstapje met een van de verenigingen uit het dorp was het enige. Ter gelegenheid van hun 25-jarig huwelijksfeest zijn zij in 1972 naar Lourdes gegaan en toen konden Sjef en Annie de boerderij waarnemen.  Medestudenten en vrienden uit diverse delen van het land kwamen om te ‘helpen’. Hoe goed ook bedoeld, maar voor het melken van koeien, plukken van fruit, hooien en meer was toch enige vaardigheid vereist. Het leidde wel vaak tot hilarische situaties. Bijvoorbeeld het stapelen van de pakken hooi op een wagen moet gekend zijn. Het gebeurde dan ook soms dat de hooiwagen tijdens het vervoer van het land naar de boerderij uit elkaar viel of dat pakken tijdens de rit werden verloren.  
De wens van de ouders om veel en goed te studeren hebben de kinderen van Eijs ter harte genomen en alle kinderen hebben een academische studie afgerond. Pa, die zelf zo graag had willen studeren, zou apetrots zijn geweest. De kinderen van Sjeng en Netta zijn uitgevlogen over alle werelddelen, ze zijn getrouwd met mensen uit die werelddelen en hun nakomelingen zijn op meerdere continenten te vinden.  
Elke twee jaar komen de vijf kinderen met hun partners en de (klein-)kinderen samen, vaak in Limburg. Ze bezoeken dan ook het graf van pa en ma in Amby. De tweejaarlijkse bijeenkomsten waren en zijn natuurlijk een happening, temeer omdat de tak van Eijs van Sjeng en Netta nu al 29 personen groot is. Maar ook omdat dan meestal familie en vrienden uitgenodigd worden om even bij te praten.
Helaas is Guillaume in maart 2025 overleden. De reünies zullen doorgaan, want de kinderen en hun kinderen voelen zich, ondanks de grote afstanden tussen de verschillende woonplaatsen, verbonden met elkaar en met Amby. 
[[Bestand: Kinderen van Eijs 2022.jpg|center|thumb|600px|De kinderen Van Eijs in 2022]]

[[Bestand: Reunie 1 kinderen van Eijs.jpg|center|x300px|Een reünie met vrienden van vroeger]]

[[Bestand: Reunie 2 kinderen van Eijs.jpg|center|x300px|Een reünie met vrienden van vroeger]]
 
==De hoeve Klein Geusselt==
De boerderij heeft na het overlijden van Sjeng van Eijs ruim acht jaren leeg gestaan, omdat de gemeente door opeenvolgende bestemmingsplannen de verkoop frustreerde. Uiteindelijk werd in 1989, na een uitspraak van de Raad van State, waarbij het toen voorliggende bestemmingsplan werd vernietigd, de boerderij verkocht aan de familie Mes. Enkele jaren geleden heeft Eugene Op den Camp de boerderij overgenomen en prachtig verbouwd en opgeknapt. Karakteristieke elementen zijn hierbij in stand gelaten. Tijdens een van de reünies mochten wij de Hoeve bezoeken en rondkijken. Voor ons als familie was dat erg fijn en mooi om te doen. Wij hebben onze ogen uitgekeken. [[Hoeve Klein Geusselt]] is in ware luister hersteld. 
[[Bestand: Hoeve Klein Geusselt omstreeks 1989.jpg|center|thumb|600px]]



{{Appendix|2=
'''Tekst en foto’s''' (ter publicatie aangepast door Amiepedia): Annie van Eijs, jongste dochter van Sjeng en Netta}} 

[[Categorie: Bijzondere locaties]]
[[Categorie: Boerderijen]]
[[Categorie: Gebouwen]]
[[Categorie: Persoonlijke verhalen]]
[[Categorie: WieWatWaar]]
[[Categorie: Wijk]]